Ünsüz Değişimi Yumuşaması Konu Anlatımı Ve Örnekler

Ünsüz DeğişimiÜnsüz Değişimi Yumuşaması Konu Anlatımı Ve Örnekler

İki ünlü arasında kalan sert ünsüzler yumuşar bu sert ünsüzler ötürümsüz ünsüzlerdir. Bu sert ünsüzlerin yumuşaması ile ünsüz değişimi diğer bir adı ile ünsüz yumuşaması gerçekleşir. Ancak bu özellik o sert sesin yumuşak sesi yani ötürümlü şekli varsa gerçekleşir. Bunlar p, ç, t, k ünsüzleridir. Bu özellik ile bu sesler b, c, d, g şekline gelir.

Örnek vermek gerekirse ‘’ağaç’’ sözcüğüne –i hal eki getirdiğimizde sonundaki ç ötürümsüz yani sert bir ses olduğundan bu ses yumuşayarak c halini alır ve ünsüz yumuşaması böylece gerçekleşmiş olur.

Dolap kelimesine –i hal eki getirdiğimizde p sesi yumuşar ve b sesine dönüşür böylece bu kelimede de ünsüz değişimi gerçekleşmiş olur. Ancak bazı durumlarda sondaki harfim ötürümlü karşılığı olmasına rağmen bu özellik kullanılmaz. Örneğin dilimize Arapça ve Farsçadan geçmiş son hecedeki ünlünün uzun okunduğu kelimelerde ünsüz değişimi yapılmaz. Buna bir örnek vermek için aşağıdaki cümleyi inceleyebiliriz.

Tercihlerinde hukuku en başa yazacakmış

Bu cümledeki ‘’hukuku’’ kelimesinde ünsüz değişimi yapılmamıştır çünkü bu kelime dilimize Farsçadan geçmiş kelimedir ve son hecedeki ünlüsü uzun bir şekilde olunur.

Çocuk-çocuğu, senet-senedin, ekmek-ekmeği, kitap-kitabım, tüfek-tüfeği, diyalog-diyaloğu, almak-almağa gibi örnekler verilebilir. Bunların hepsi iki ünlünün arasında bir sert sesin kalmasından kaynaklanan bir değişimdir.

Ancak sanat, millet, devlet, ahlak, cumhuriyet, evrak, hukuk, sepet gibi kelimelerde bu yumuşama görülmez çünkü bu kelimeler bize ait olan kelimeler değildir. Bazı durumlarda daha doğrusu sıklıkla tek heceli kelimelerde de bu ünsüz değişimine rastlanmaz. Örnek vermek gerekirse ip, suç, et, aç, ok verilebilir. Özel ada sahip olan kelimelerde de yazılışta bu özellik gösterilme fakat okurken bu özelliği uygularız.

  • Site Yorum

Bir yorum bırak