Süveyş Kanalı

Süveyş Kanalı

Bu kanal, dünyadaki en önemli iki yapay su yolu kanalından biridir. Diğeri ise Panama Kanalı’ dır. Süveyş Kanalı, Akdeniz ile Kızıldeniz’ in kuzeybatı kısmını birbirine bağlar ve uzunluğu 168 kilometredir. Büyük petrol tankerlerinin geçeceği kadar geniş değildir fakat Avrupa ile Uzakdoğu ülkeleri arasında deniz ticareti yapılması açısından en kısa yoldur. Aynı zamanda Kuzey Amerika ülkeleri ile Hint Okyanusu kıyılarındaki ülkelerin de deniz ticareti yapmaları açısından en kısa yoldur.

Kanalın bulunduğu yerde eski zamanlarda bir boğaz vardı. Kuruduktan sonra geride tuzlu göller kaldı. Kanal suyu bu gölleri izleyerek açıldı. 1498′ de Portekizliler Güney Afrika’ daki Ümit Burnu’ nu geçince, Venedikliler ve Fransızlar kanalın bulunduğu yerde bir kanal açmayı düşündüler. Çünkü o zamanlar Süveyş Kanalı yoktu. Kızıldeniz düzeyinin Akdeniz düzeyinden 10 metre kadar daha yüksek olduğunun sanılması, uzun süreli tartışmalara yol açmıştır. Bu durum, su düzeyinin alçaltılıp yükseltilmesini sağlayana kanalların yapılmasını gerektiriyordu. 1853 yılında bunun doğru olmadığı kanıtlandı. 1854′ te Fransız Ferdinand de Lesseps, Mısır Valisi Said Paşa’ dan kanalı açmak için izin aldı ve 1859′ da ilk çalışmalar başladı. 1869 yılında kanalın çalışmaları bitti ve kullanıma açıldı. Altı yıl sonra kanalda hisseleri bulunan Said Paşa, paraya sıkıştı ve İngiltere hükümeti Said Paşa’ dan hisseleri satın aldı. Fakat İngiltere 1882′ de Mısır’ ı işgal edinceye kadar kanalın denetimine sahip olamadı.

Kanal başlangıçta az kullanıldıysa da zamanla daha çok kullanılmaya başlandı. Bu sayede Akdeniz ticareti gelişmeye başladı. 1870′ de kanaldan geçen gemi sayısı 486 idi. Ancak yüz yıl sonra kanaldan geçen gemi sayısı ise 21.250′ ye ulaştı. Kuzeye giden gemilerin yükünün dörtte üçünden fazlasını Basra Körfezinden depolanan petrol oluşturuyordu. Giderek daha büyük gemilerin geçmesi gerekince kanal giderek daha fazla genişletildi ve derinleştirildi. Uzun bir süre, kanal iki geminin yan yana geçemeyeceği kadar dardı. Ancak 1948′ den sonra yeni bir sistem uygulanmaya başlandı. Gemiler konvoylar halinde yola çıkıyor, kanalın genişlediği yerde ise iki gemi yanyana geçebiliyorlardı. Aynı zamanda karşılıklı gelen gemiler yanyana geçiyor, önce bir konvoy tamamen geniş alanı geçikten sonra diğer konvoy da geçiş yapabiliyor.

Kanalın tüm gemilere açık olması, başta İngiltere ve Fransa’ yı ilgilendiriyordu. Kanalı 1956′ ya kadar Mısır’ ın yönettiği bir şirket işletti. 1956′ da Mısır Devleti kanalı kamulaştırdı, fakat bu durum İsrail, İngiltere ve Fransa’ nın işine gelmiyordu. 1967′ de İsrail ve Mısır arasındaki savaşta İsrail kuvvetleri doğu kıyısını işgal etti ve kanal kapandı. 1975′ te kanal, gemi kalıntıları ve başka engeller temizlendikten sonra tekrar kullanıma açıldı ve derinleştirme ve genişletme çalışmaları yapıldı.

  • Site Yorum

Bir yorum bırak