Edebiyat Tarihi Nedir

Edebiyat Tarihi

Edebiyat ve tarih, iki ayrı bilgi alanı / bilim dalı olmasına rağmen, ikisi beraber düşünüldüğünde bir milletin yazınsal (edebî) gelişiminin, tarihsel boyutuyla ele alınması gerekmektedir. Bunun için edebiyat tarihi, milletlerin asırlar süresince oluşturduğu edebî yapıtlarını inceler, ait olduğu milletin duygu ve düşüncede aldığı yolu nesnel olarak değerlendirir. Bunu yaparken de ilmi araştırma yollarını kullanır. “Edebiyat tarihi“, Türk Dil Müessesesi’nun Aktüel TürkçeSözlük’ünde “Bütün edebî hareketleri ve dönemleri, yazarları, şairleri, dil ve üslup özelliklerini izah eden bilim dalı veya kitap, yazın tarihi. Örnek: Edebiyat tarihinde ise onun hesabına hiçbir türlü rastlayamazsınız. S. Birsel” edebiyat tarihi, tdk olarak tanımlanmaktadır.

Edebiyat tarihinin konusu edebî yapıt ve o yapıtı oluşturan sanatçıdır. Edebî yapıt, ait olduğu toplumun duygu ve düşüncelerini yansıttığı gibi yazıldığı dönemin tarihî izlerini de yansıtan birer vesika niteliğindedir. Edebiyat tarihine konu olan sanatçılar incelenirken ait olduğu toplumun özellikleri, tarihî ve sosyal olaylar, dikkate alınır.

Edebiyat tarihi, milletlerin duygu ve düşünce hayatını tanımada ehemmiyetli bir rol oynar. Milletlerin hayata bakışı, düşünüşü, duygularıedebî eserler yardımıyla öğrenilir.

Edebiyat tarihçisi, şair ve yazarları, edebî akımları, edebiyatın geçirdiği değişme ve gelişmeleri inceler. Bunu yaparken edebî esere, eseri ortaya koyan şair veyahut yazara ve dönemin özelliklerine bakar. Eserin oluşumundaki bir başka etken de sanatçının yaşadığı sosyal etraftır. Edebî eser incelenirken aynı dönemde ortaya konmuş diğer eserlerin de bilinmesi ve karşılaştırılması sanatçı ve eserin daha iyi anlaşılmasını sağlar.

Biyografya, bibliyografya, filoloji, sosyoloji, psikoloji, edebiyat tarihinin yararlandığı bilim dallarından bazılarıdır.

Edebiyat tarihi alanında ilk çalışmayı İtalyan tarihçisi Vico (1688-1744) yapmıştır. Klasik edebiyat döneminde şairlerin kısa hayat hikâyelerinin anlatıldığı şuara tezkireleri, edebiyat tarihinin yerini tutuyordu. Ülkemizde edebiyat tarihi özelliği taşıyan ilk çalışma 1889′da Abdülhalim Memduh’un yazdığı Tarih-i Edebiyat-ı Osmaniye’dir. İlmi çalışmalara dayanan edebiyat tarihi 1928′de Fuat Köprülü tarafından yazılmıştır. Daha sonra Agâh Sırrı Levend.Ali NihatTarlan.AhmetHamdiTanpınar, Nihat Sami Banarlı, Rauf Mutluay, Mahir Tanınmış kişi, Vasfi Mahir Kocatürk, Şükran Kurdakul, Ahmet Kabaklı gibi edebiyat tarihçileri yetişmiştir.

 

  • Site Yorum

Bir yorum bırak