Dikilitaş’ın Tarihi

DİKİLİTAŞ HAKKINDA BİLMEDİKLERİNİZ?

Eski Mısır inanışına göre, Güneş Dünya’nın ilk sabahında, dik bir taşın üzerine konmuştu. Mısırlılar bu ilk anı simgelemek için Nil Irmağı’nın güneyindeki Heliopolis’te (Güneş Kenti) bir dikilitaş yaptılar. Daha sonra yaygınlaşan dikilitaşların en güzellerini de yine Mısırlılar yaptı.

dikilitaş

 

Dikilitaşlar tabanı 4 köşe, gövdesi yukarı doğru incelen ve en tepesi piramit biçiminde olan tek parça taşlardan yapılırdı. Mısırlılar dikilitaşları tapınak girişinin 2 yanına dikerlerdi. Bu taşların tanırının ışığını çekmeye ve kötü ruhları kovmaya yaradığı inanışı vardı. Mısır dikilitaşları, kırmızı granitten yontulmuş taşlardan yapılırdı. Taşın tepesini gümüş yada altın alaşımıyla kaplarlardı. Böylece taşa daha güzel bir görüntü vermiş olurlardı. Güneş taşın tepesine vurduğunda ışıltılı bir taş olarak görünürdü. Taşın üzerlerine güneş tanrısını anlatan ve öven bazı önemli olayları belirten yazılar yazarlardı. Günümüze ulaşan en eski dikilitaş İÖ yaklaşık olarak 2000’den kalma Heliopolis’teki Tanrı Amon-Ra adına yapılmış bir tapınağın bulunduğu yerdedir. Bunlar I. Tutmosis döneminde (İÖ 1525-1512) yapılmıştır. 24 metre yüksekliğindeki bu 2 dikilitaşın her biri tam 143 ton ağırlığındadır. Oldukça ağır olan bu taşlara ö dönemin teknolojisine göre muazzam bir işçilik işlendiği açıkça görülmektedir. Kraliçe Haçepsut adına dikilen bu taşların her biri için taş ustaları tam 7 aylarını harcamışlardır. Daha sonra bunları Gemiler ile Nil’den taşıdıklarını gösteren duvar resimlerini Dikilitaşların üzerlerine oymuşlardır. Tarihte Mısırlılar’ın başlattığı dikilitaş geleneği daha sonra Fenikeliler’e ve Kenanlılar’a geçti. Roma İmparatorları ise Mısır’ın dikilitaşlarını İtalya’ya taşıdılar. Günümüzde Roma’da bir kilisenin üzerinde duran dikilitaş İÖ 1600 yıllarından kalma, 32 metre yüksekliğinde ve yaklaşık 230 ton ağırlığındadır ve hala ilk gün ki gibi durmaktadır. Bu taş günümüze kadar kalmış olan tüm dikilitaşların en gösterişli olanıdır. 19. yüzyılda Mısır hükümeti, ABD ve İngiltere’ye birer dikilitaş hediye etti. Bunlardan biri New York’ta Central Park’ta, diğeri ise Londra’da Thames Irmağı’nın kıyısındadır. Avrupalılar bu dikilitaşlara “Kleopatra’nın İğneleri” demeye başladılar. Oysa Kraliçe Kleopatra’nın bu taşlar ile hiçbir ilgisi yoktur. Mısır dikilitaşlarının biri de günümüzde İstanbul’da Sultanahmet Meydanı’ndadır. Bu dikilitaş 18.74 metre yüksekliğindedir ve tek parça pembe granitten yontulmuştur. Sultanahmet’teki dikilitaş ilk kez Mısır Firavunu III. Tutmosis’in (İÖ 1504-1450) Asya’da kazandığı zaferlerin anısına Helipolis’te dikilmişti. 390 yılında Roma İmparatoru I. Theodosius, bu taşı Mısır’dan getirir ve bugün ki yerine diker.

Çağımızda da dikilitaşlar yapılmaktadır. Günümüzde yapılan dikilitaşların en ünlülerinden biri ABD’de Washington kentindeki George Washington Anıtı’dır. 169 metre yüksekliğindeki anıtın içi asansörlü ve basamaklıdır. İçinde ayrıca gözlemevi bulunan bu anıt 1884’te dikilmiştir.

 

  • Site Yorum

Bir yorum bırak